Burgerarrest en eigenhandig optreden

Nederland kent een uitgebalanceerd systeem van rechtshandhaving, waarbij de politie strafbare feiten opspoort onder het gezag van het Openbaar Ministerie (OM). Het OM tracht vervolgens recht te doen namens de samenleving. In zo’n samenleving is geen ruimte voor eigenrichting. Burgers kunnen wel behulpzaam zijn bij het oplossen van strafbare feiten. Zo mogen burgers bijvoorbeeld iemand aanhouden als zij zien dat er een strafbaar feit wordt gepleegd. Daaraan zijn echter wel voorwaarden verbonden.

Burgerarrest

Burgers die (bijvoorbeeld) een overvaller of een inbreker op heterdaad betrappen, mogen deze persoon aanhouden, maar daarbij geen onnodig geweld of wapens gebruiken. (burgerarrest) Doen zij dat wel, dan maken zij zich schuldig aan eigenrichting en dat is strafbaar.

De wet (art. 53 wetboek van strafvordering)

Het zogeheten burgerarrest (citizensarrest) volgt uit artikel 53 van het Wetboek van Strafvordering. Daarin staat dat “in geval van ontdekking op heterdaad ieder bevoegd is de verdachte aan te houden”. De aangehoudene moet wel ‘onverwijld’ overgedragen te worden aan een opsporingsambtenaar (politie). Iedere burger mag dus een ander aanhouden als hij ziet dat deze een strafbaar feit pleegt. Daarbij mag de verdachte worden beetgepakt en in bedwang worden gehouden. Daarbij mag dwang worden uitgeoefend, bijvoorbeeld door hem tegen de grond te houden.

Gebruik van geweld

Onnodig geweld mag niet worden gebruikt. Wapens mogen ook niet worden gebruikt. Dit is in ons land voorbehouden aan opsporingsambtenaren.
Uiteraard mag degene die tot een ‘burgerarrest’ over gaat zich wel verdedigen als de verdachte geweld gebruikt. Deze verdediging moet wel in verhouding zijn met het door de verdachte toegepaste geweld.

Zowel politiemensen als officieren van justitie betrachten in de praktijk in dit soort zaken een zekere coulance richting burgers die het initiatief hebben genomen tot een aanhouding. Het is begrijpelijk dat bij een schermutseling of een enerverende achtervolging degene die de aanhouding verricht meer fysieke dwang gebruikt dan in normale omstandigheden. Het mag echter niet zo zijn dat een verdachte die geboeid is wordt geschopt of geslagen. De fysieke dwang moet ophouden zodra een verdachte zich overgeeft of weerloos is.

Bron: OM

This entry was posted in Wetgeving and tagged , . Bookmark the permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Captcha Captcha Reload

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>